Rahim (uterus) sarkması, pelvis taban kaslarının ve ligamentlerin gerilmesi ve zayıflamasının bir sonucu olarak rahime yeterli desteği sağlayamadığında ortaya çıkar. Bu durumda rahim aşağı doğru kayar veya vajinadan dışarı çıkar. Rahim sarkması her yaştaki kadında ortaya çıkabileceği gibi sıklıkla bir veya birden fazla vajinal doğum yapmış, menopoz sonrası dönemde olan kadınlarda görülmektedir.
NEDENLERİ
1- Gebelik ve doğum sırasında destek bağ dokusunun zarar görmesi
Birden fazla vajinal doğum sayısı
Zor doğum ve uzun süren doğum eylemi
Doğum sırasında meydana gelen yaralanmalar
Büyük bebek doğurmak (4000-4500 gr)
2- Yerçekimi etkisi
3- Östrojen eksikliği
4- Obezite
5- Yıllarca tekrarlayan zorlamalar (kronik kabızlık, kronik öksürük, astım vb.)
6- Genetik olarak zayıf bir bağ dokusuna sahip olmak
BELİRTİLER
Rahim sarkmasının şiddeti değişkenlik gösterir. Hafif bir rahim sarkmanız olabilir, hiçbir belirti ve bulgu yaşamıyor olabilirsiniz. Eğer orta veya ileri düzeyde rahim sarkması varsa aşağıdaki belirtileri yaşayabilirsiniz:
Kasıklarda ağırlık ve çekilme hissi
Vajenden dokunun dışarı çıkması
İdrar kaçırma veya yapamama gibi üriner problemler
Bağırsak hareketlerinde sorunlar
Bel ağrısı
Sanki küçük bir topun üzerinde oturuyormuşsunuz gibi veya vajenden dışarı bir şey çıkacakmış gibi hissetmek
Sabahları daha az olup akşama doğru kötüleşen semptomlar
Cinsel fonksiyonların bozulması
Rahim sarkması şiddetli olmadıkça tedavi gerektirmez. Eğer belirti ve bulgularınız rahatsız edici ve normal aktivitelerinizi engelliyorsa tedaviden fayda görebilirsiniz. Bu durumda tedavi seçeneklerini tartışmak için doktorunuzla konuşabilirsiniz.
KOMPLİKASYONLAR
Ülserler: Şiddetli rahim sarkması durumlarında, vajinal bölge rahmin aşağı inişiyle beraber dışarı çıkarak iç çamaşıra sürtünebilir. Bu durum bazı vakalarda vajinada ülserlere (yara) yol açabilir. Nadir vakalarda da ülserler enfekte olabilirler.
Diğer pelvik organların sarkması: Eğer rahminiz sarkıyorsa diğer pelvik organlar olan mesane ve rektum da birlikte sarkabilir. İdrar yapmayı zorlaştıran ve idrar yolu enfeksiyonu riskini artıran sarkmış mesane (sistosel) vajenin ön duvarında çıkıntı oluşturur. Rektum üzerindeki bağ dokusunun zayıflığı, bağırsak hareketlerini zorlaştırabilecek rektumun vajene fıtıklaşmasına (rektosel) neden olabilir.
TANI
Pelvis Muayenesi: Rahim sarkması tanısı genellikle jinekolojik muayenede konur. Bu muayene sırasında, sizden ıkınmanız veya kaslarınızı sıkmanız istenebilir. Muayeneniz ayakta veya jinekolojik muayene pozisyonunda yapılabilir.
Anket: Rahim sarkmanızın hayat kalitenizi nasıl etkilediğini gösteren doktorunuzun sizi değerlendirmesine yardımı olacak bir anket doldurabilirsiniz. Bu bilgi tedavi kararlarınıza rehberlik edebilir.
Ürodinami testleri: Eğer şiddetli idrar kaçırmanız (inkontinans ) varsa mesane fonksiyonlarınızın değerlendirilebilmesi ve cerrahi tedaviden göreceğiniz yararın belirlenmesi için gerekebilir.
Manyetik rezonans görüntüleme: Rahim sarkmasında, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) veya ultrason gibi görüntüleme testlerine genellikle ihtiyaç duyulmaz. Ancak bu testler bazen sarkmanın derecelendirmesinde faydalı olabilir.
ÖNLEME YOLLARI
Rahim sarkması her zaman önlenemese de risk azaltılabilir:
Kegel egzersizleri: Bu egzersizler özellikle doğum sonrası etkilenen pelvik taban kaslarınızı güçlendirebilir. Kegel egzersizi yapabilmek için aşağıdaki adımları izleyin:
- Pelvis taban kaslarınızı (idrarı durdurmak için kullandığınız kaslarınızı) sıkın.
- Sıkma işlemini 5 saniye boyunca devam ettirin, sonra 5 saniye gevşek bırakın.
- Eğer bu çok zor olursa başlarda 2 saniye sıkıp 3 saniye gevşeyin.
- 10 saniye kasılı tutabildiğiniz zamana kadar çalışmaya devam edin.
- Bu egzersizi her seferinde 10 defa, günde 3 set olarak yapın.
Pilates: Bu egzersiz yöntemi ilgili kaslarınızın güçlenmesine yol açar
Kronik Kabızlığın önlenmesi ve tedavi edilmesi: Fazla miktarda sıvı alın. Meyve, sebze, fasulye ve tam tahıllı gevrekler gibi yüksek lifli yiyecekleri yiyin.
Ağır kaldırmaktan kaçınma ve ağır kaldırırken doğru yöntemi kullanmak: Ağır bir şey kaldırırken bel ve sırtınız yerine bacaklarınızı kullanın.
Kronik öksürüğü kontrol altına almak: Sigara içmeyin ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOACH) veya bronşit için tedavi alın.
Kilo almaktan kaçınmak: İdeal kilonuzu ve eğer ihtiyacınız varsa kilo verme stratejinizi belirleyin.
TEDAVİ
Rahim sarkması şiddetli değilse ve bir şikayetiniz yoksa genellikle bir tedavi gerekmez. Ancak pelvis tabanı tonusunu kaybetmeye devam edebilir, zamanla rahim sarkması ilerleyebilir ve şikayetler ortaya çıkabilir.
Tedavi Seçenekleri
1- Laser Uygulamaları: Vajinal kas ve destek dokularının tonusunu ve gücünü artırır, gevşekliği azaltır ve hafif sarkmalarda şikayetlerin azalmasını sağlar.
2- Vajinal Pesser: Bu plastik veya silikon bir halkadır. Bu alet vajinanızın içine yerleştirilir ve rahminizi yerinde tutar. Pesserler, düzenli olarak çıkartılıp temizlenmelidir. Bazı pesserleri akşam çıkarıp sabah takabilirsiniz ama bazı pesserler takıldığı yerde uzun süre kalabilmektedir. Geçici bir tedavidir, sadece kullanıldığı süre işe yarar. Pesserler vajinal dokuyu yaralayabilir ve cinsel ilişkiyi engelleyebilir.
3- Cerrahi: Şiddetli sarkmalarda ve şikayetin çok olduğu durumlarda kalıcı bir tedavi olarak anatominin restorasyonu için cerrahi uygulanır. Minimal invaziv yöntemler (laparoskopik ve robotik), vajinal veya açık cerrahi kullanılabilir. Bu onarım sırasında bazen zayıf dokuları desteklemek için sentetik materyaller kullanılabilir. Rahim sarkması için yapılan cerrahi tedavide bazı şartlarda rahmin alınması anlamına gelen histerektomi ameliyatı yapılabilir. Her ameliyatın avantaj ve dezavantajları mevcuttur ve bunlar için cerrahınızla konuşarak karar vermeniz gerekecektir.
Sakropeksi ( sakrokolpopeksi / sakrohisteropeksi): Bu yöntemde vajen kafı veya uterus sakrum kemiğine bie bant şeklinde sentetik bir materyal ( mesh ) ile fikse edilir. Bu teknik laparoskopik, robotik veya açık olarak yapılabilir.
Uterosakral Plikasyon: Laparoskopik olarak uterusu ve vajeni yerinde tutankardinal ve uterosakral ligamanlar birbirlerine bağlanır ve güçlendirilir.
Laparoskopik Lateral süspansiyon: Servikovajinal fasiaya mesh fikse edildikten sonra her iki yan tarafta peritonun altından iliak crestin 2 cm üzerinde batın ön duvarından mesh çıkartılır ve kesilir.
Laparoskopik Pektopeksi: Bant şeklinde bir mesh ön vajen duvarına veya servikse fikse edilir ve uçları pelvisin yan tarafında iliopektineal ligamana bağlanır.
Sakrospinoz fiksasyon: Vajinal yolla vajen kafı genellikle tektaraflı skrospinöz ligamana fikse edilir.
Eğer ilerde gebelik planınız varsa rahim sarkması ameliyatları için uygun bir aday olmayabilirsiniz. Çünkü gebelik ve bebeğin doğumu rahminizi destekleyen dokular üzerinde gerilim oluşturacağı için onarım ameliyatının faydalarını ortadan kaldıracaktır. Ayrıca sağlık sorunları olan hastalarda cerrahi tedaviler riskli olabileceği için pesser kullanımı uygun tedavi seçeneği olabilir.
